Kedi Soğan ve Sarımsak Yiyebilir mi? Heinz Cisimcikli Anemi Riski

Türk mutfağında soğan ve sarımsak neredeyse her yemeğin temelidir. Bu yüzden kedilerin bu besinlerle karşılaşma ihtimali oldukça yüksektir: masadan düşen bir parça kıyma, çorbanın kenarından yalanan birkaç damla, sofrada unutulan bir dilim sucuk... Ancak soğan ve sarımsak kediler için zehirlidir ve kediler bu besinlere köpeklerden bile daha duyarlıdır.

Neden zehirli?

Soğan, sarımsak, pırasa, frenk soğanı ve arpacık gibi Allium cinsine ait bitkiler, organik kükürt bileşikleri içerir. Bu bileşikler vücutta oksidatif hasara yol açarak kırmızı kan hücrelerini bozar. Hasar gören hücrelerde Heinz cisimcikleri adı verilen yapılar oluşur ve bu hücreler vücuttan atılır. Sonuç, Heinz cisimcikli anemi adı verilen bir kansızlık türüdür.

Kediler, kırmızı kan hücrelerinin yapısı nedeniyle bu tür oksidatif hasara diğer birçok türden daha duyarlıdır. Bu yüzden görece küçük miktarlar bile kedilerde sorun yaratabilir.

Hangi hâlleri tehlikeli?

Pişirmenin soğanı güvenli hâle getirdiği yanlış bir inanıştır. Kavrulmuş soğan, soğanlı et suyu ve çorbalar da aynı riski taşır.

Gizli soğan ve sarımsak kaynakları

Kediler genellikle bir soğanı doğrudan yemez; risk çoğu zaman yemeklerin içinde gizlidir:

• Kıymalı ve etli yemekler, köfte, mantı
• Çorbalar, et ve tavuk suları
• Sucuk, salam, pastırma gibi şarküteri ürünleri
• Hazır soslar, ketçap, mayonezli salatalar
• Baharat karışımları ve hazır çorba tozları
• Bebek mamaları ve püreler (bazıları soğan tozu içerir)
• Cacık ve sarımsaklı yoğurt

Kediye "biraz et suyu" veya "bir parça köfte" vermek, iyi niyetle yapılan ama riskli bir davranıştır.

Zehirlenme belirtileri

Soğan ve sarımsak zehirlenmesinin önemli bir özelliği, belirtilerin gecikmeli ortaya çıkabilmesidir. Mide bağırsak belirtileri kısa sürede görülebilirken, anemi belirtileri genellikle birkaç gün sonra belirginleşir.

• Kusma, ishal, aşırı salya (erken dönem)
• İştahsızlık
• Halsizlik, uyuşukluk
• Solgun veya sarımsı diş etleri
• Hızlı soluma, nefes darlığı
• Hızlı kalp atışı
• Koyu kırmızı veya kahverengi idrar
• Egzersiz isteksizliği, sürekli uyuma

Kedin soğan veya sarımsak yediyse

1. Bilgi topla: Ne yediğini, yaklaşık ne kadar yediğini ve ne zaman yediğini not et.
2. Veteriner hekimi ara: Yemeğin içeriğini ve kedinin kilosunu bildir.
3. Evde kusturmaya çalışma: Kedilerde evde kusturma yöntemleri tehlikelidir.
4. Takip et: Veteriner hekim gerekli görürse kan testleriyle anemi takibi yapar.

Erken başvuruda veteriner, emilimi azaltmak için çeşitli yöntemler uygulayabilir. Anemi gelişmişse destek tedavisi, ağır durumlarda kan nakli gerekebilir.

Köpekler için durum

Soğan ve sarımsak köpekler için de zehirlidir; ancak kediler bu maddelere daha duyarlıdır. Köpeklerdeki durumu köpek soğan ve sarımsak yiyebilir mi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kediye insan yemeği verirken

Kediler için en güvenli ev yiyecekleri, tuz ve baharat eklenmeden sade olarak pişirilmiş besinlerdir. Örneğin derisiz ve kemiksiz haşlanmış tavuk veya haşlanmış yumurta küçük miktarlarda verilebilir. Kendi yemeğinden ayırdığın bir parçayı vermek yerine, kedi için ayrıca sade pişirilmiş bir parça hazırlamak en güvenli yoldur.

Veterinerle konuşurken hazır olması gereken bilgiler

Veteriner hekimi aradığında şu bilgileri hazır tutmak, riskin hızlı değerlendirilmesini sağlar: kedinin yaklaşık kilosu, yediği yemeğin adı ve içeriği (soğan, sarımsak, toz baharat), yaklaşık miktar, olayın kaç saat önce yaşandığı ve kedinin o ana kadar gösterdiği belirtiler. Kedinin bilinen bir kronik hastalığı veya kullandığı ilaçlar varsa bunları da belirt. Hazır bir ürün yediyse ambalajındaki içindekiler listesini fotoğrafla.

Doğal ilaç ve takviyelere dikkat

İnternette bazen sarımsağın kedilerde pire ve parazitlere karşı doğal bir çözüm olduğu iddia edilir. Bu öneriler tehlikelidir. Kedilerde parazit kontrolü için yalnızca veteriner hekimin önerdiği, kedilere özel üretilmiş ürünler kullanılmalıdır. Köpekler için üretilmiş bazı pire ilaçlarının da kediler için zehirli olabileceğini unutma.

Kısaca

Soğan, sarımsak, pırasa ve frenk soğanı kediler için zehirlidir ve kırmızı kan hücrelerine zarar vererek Heinz cisimcikli anemiye yol açabilir. Pişmiş, toz veya kurutulmuş hâlleri de tehlikelidir ve kediler bu maddelere köpeklerden daha duyarlıdır. Kedin soğan veya sarımsak içeren bir yiyecek yediyse belirti beklemeden veteriner hekimi ara; anemi belirtilerinin günler sonra ortaya çıkabileceğini unutma.