Kıdem Tazminatı Ne Zaman Ödenir? Ödeme Süresi, Gecikme Faizi ve Haklar

İşten ayrılırken en çok merak edilen konulardan biri kıdem tazminatının ne zaman ödeneceğidir. "Muhasebe ay sonunda yatıracak", "birkaç taksitte ödeyeceğiz" gibi cevaplar duyulabilir. Peki kanun ne diyor? Bu rehberde kıdem tazminatının ödeme zamanını, geç ödenmesinin sonuçlarını ve ödenmediğinde izlenecek yolu anlatıyoruz.

Kıdem tazminatı ne zaman ödenir?

Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte muaccel olur, yani ödenmesi gereken bir alacak hâline gelir. Kanunda kıdem tazminatının ileri bir tarihte ya da taksitle ödenebileceğine dair genel bir erteleme hükmü bulunmaz. Bu nedenle işverenin tazminatı, iş ilişkisinin sona erdiği tarihte ödemesi gerekir.

Taraflar karşılıklı anlaşarak taksitli ödeme üzerinde uzlaşabilir. Ancak bu, işçinin onayına bağlıdır ve işçinin kanundan doğan haklarını ortadan kaldırmaz.

Geç ödenirse ne olur?

1475 sayılı İş Kanunu'nun hâlâ yürürlükte olan 14. maddesine göre kıdem tazminatının gecikmesi hâlinde, gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranında faiz ödenir. Bu faiz, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsin.

Kimler kıdem tazminatı alabilir?

Kıdem tazminatına hak kazanmak için temel şartlar şunlardır:

1. Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak.
2. İş sözleşmesinin kanunda sayılan bir sebeple sona ermesi.

Kıdem tazminatı alınabilen başlıca durumlar:

• İşverenin, işçinin davranışından kaynaklanan haklı bir neden olmadan sözleşmeyi feshetmesi
• İşçinin haklı nedenle (ör. ücretin ödenmemesi, sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı) sözleşmeyi feshetmesi
• Askerlik nedeniyle işten ayrılma
• Emeklilik veya yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayarak ayrılma
• Kadın çalışanın evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması
• İşçinin vefatı (hak sahiplerine ödenir)

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret tutarında hesaplanır. Bir yılı aşan kısımlar için oransal hesaplama yapılır. Hesaplamada çıplak ücretin yanı sıra düzenli olarak ödenen yol, yemek gibi bazı yardımlar da dikkate alınabilir.

Kıdem tazminatının bir tavanı vardır. Bir yıllık çalışma için ödenecek tutar bu tavanı geçemez. Tavan tutarı yılda iki kez, genellikle ocak ve temmuz aylarında güncellenir. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir.

Ödeme yapılmazsa izlenecek yol

1. Belgelerini topla

İş sözleşmesi, maaş bordroları, banka hesap dökümleri, SGK hizmet dökümü ve işten çıkış belgesi gibi belgeleri bir araya getir. SGK işten çıkış kodunu e-Devlet'ten kontrol edebilirsin.

2. Yazılı talepte bulun

İşverene noter aracılığıyla ihtarname göndermek veya yazılı olarak talepte bulunmak, gecikmenin belgelenmesi açısından faydalıdır.

3. Zorunlu arabuluculuk

İşçi alacaklarına ilişkin davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu kural 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile getirilmiştir. Başvuru, işçinin veya işyerinin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır ve ücretsizdir. Arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanırsa tutanak düzenlenir ve bu tutanak ilam niteliğinde belge hükmündedir.

4. İş mahkemesi

Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren belirli süre içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.

Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsin.

Zamanaşımı süresi

Kıdem tazminatı alacağı için zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren 5 yıldır. Bu süre geçtikten sonra alacağı dava yoluyla talep etmek zorlaşır. Bu nedenle ödeme yapılmadığında beklemeden harekete geçmek önemlidir.

İşsizlik ödeneği ile ilişkisi

Kıdem tazminatı almak, işsizlik ödeneği başvurusuna engel değildir. İşsizlik ödeneğinin şartları ayrıdır ve İŞKUR'a başvuru süresi kısadır. Ayrıntılar için işsizlik maaşı ne zaman yatar rehberimize göz at.

İbraname imzalarken dikkat

İşten ayrılırken işveren senden bir ibraname imzalamanı isteyebilir. İbraname, işçinin belirli alacaklarının ödendiğini ve işvereni bu alacaklardan ibra ettiğini gösteren bir belgedir. Türk Borçlar Kanunu, işçi alacaklarına ilişkin ibra sözleşmelerinin geçerliliğini sıkı şartlara bağlamıştır. Örneğin ibra sözleşmesinin yazılı olması, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçtikten sonra yapılması ve ödemenin banka aracılığıyla yapılması gibi şartlar aranır.

Bu nedenle işten ayrıldığın gün önüne konulan ve "tüm alacaklarımı aldım" ifadesi içeren bir belgeyi imzalamadan önce iki kez düşün. Alacakların tamamı gerçekten ödenmediyse bu ifadeyi içeren belgeyi imzalamamak ya da imzalarken çekince koymak önemlidir. Emin değilsen imzalamadan önce bir avukata danışmak en doğrusudur.

Kısaca

Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte ödenmesi gereken bir alacaktır. Geç ödenirse mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Ödenmezse önce zorunlu arabuluculuğa, anlaşma olmazsa iş mahkemesine başvurulur. Zamanaşımı süresi 5 yıldır.