Buji Ne Zaman Değişir? Nikel, Platin, İridyum ve Belirtiler

Benzinli bir motorun her silindirinde, saniyede onlarca kez yakıt-hava karışımını ateşleyen küçük bir parça vardır: buji. Bujinin ürettiği kıvılcım zayıfladığında veya düzensizleştiğinde motor teklemeye başlar, güç kaybeder ve yakıt tüketimi artar. İyi haber şu: Buji, değişimi görece kolay ve ekonomik bir parçadır.

Buji türleri ve değişim aralıkları

Bujinin ömrünü belirleyen en önemli etken, elektrot malzemesidir:

Bu aralıklar genel bilgi amaçlıdır. Aracının motoru için üreticinin önerdiği buji türünü ve değişim aralığını bakım kitapçığından öğrenmelisin. Örneğin üretici iridyum buji öngörmüşse, yerine daha ucuz nikel buji takmak hem performansı düşürür hem de daha sık değişim gerektirir.

Bujinin değişmesi gerektiğini gösteren belirtiler

• Tekleme: Özellikle hızlanırken veya rölantide motorun "takılması"
• Zor çalışma: Özellikle soğuk havalarda
• Güç kaybı: Gaz pedalına geç tepki
• Yakıt tüketiminde artış
• Rölantide titreşim
• Motor arıza lambası: Ateşleme hatası kodları, örneğin P0300 veya tek bir silindiri işaret eden P0301-P0304 kodları

LPG'li araçlarda buji

LPG, benzine göre daha yüksek ateşleme voltajı gerektirir ve daha yüksek yanma sıcaklıklarına yol açabilir. Bu nedenle LPG'li araçlarda bujiler daha hızlı aşınır. LPG dönüşümlü araçlarda bujilerin, benzinli kullanıma göre daha sık kontrol edilmesi ve değiştirilmesi önerilir. Bazı LPG sistemi üreticileri, bu kullanım için daha soğuk ısı değerine sahip veya özel tırnak aralığına ayarlanmış bujiler önerir. LPG tesisatının bakımını yapan servise bu konuyu danışmak faydalı olur.

Buji değişiminde dikkat edilecekler

1. Doğru tip: Bujinin ısı değeri, diş uzunluğu ve elektrot tipi motorla uyumlu olmalıdır.
2. Tırnak aralığı: Bujinin elektrotları arasındaki mesafe üreticinin değerine uygun olmalıdır. İridyum ve platin bujiler genellikle fabrikada ayarlıdır ve bu ince elektrotlar kolayca zarar görebileceği için ayarlanmamalıdır.
3. Sıkma torku: Bujinin aşırı sıkılması silindir kapağındaki dişlere zarar verebilir; gevşek bırakılması ise kompresyon kaçağına ve aşırı ısınmaya yol açar.
4. Set değişim: Tüm bujilerin aynı anda değiştirilmesi, silindirler arasında dengeli ateşleme sağlar.
5. Motor soğukken: Bujiler motor soğukken sökülmelidir; sıcak motorda alüminyum silindir kapağındaki dişler zarar görebilir.

Buji kabloları ve bobinler

Ateşleme sistemi yalnızca bujiden ibaret değildir. Eski araçlarda buji kabloları, yeni araçlarda ise her bujinin üzerinde bulunan ateşleme bobinleri zamanla arızalanabilir. Yeni bujiler taktığın hâlde tekleme devam ediyorsa, sorun bobin veya kablolarda olabilir. Tek bir silindirde sürekli ateşleme hatası veren bir bobini, diğer silindirdeki bobinle yer değiştirerek test etmek servislerde sık kullanılan bir yöntemdir.

Diğer periyodik bakımlarla birlikte

Buji değişimini hava filtresi değişimiyle birlikte yapmak, motorun yanma verimini bir arada iyileştirir. Hava filtresinin değişim aralıklarını hava filtresi ne zaman değişir yazımızda anlattık. Fakir karışım ve emme sistemi sorunlarıyla ilgili bir arıza kodu için P0171 yazımıza da göz atabilirsin.

Kısa mesafe kullanımın etkisi

Araç çoğunlukla kısa mesafelerde, motor tam ısınmadan kullanılıyorsa bujilerde karbon birikimi daha hızlı olur. Soğuk motorda karışım daha zengin tutulduğu için yanma artıkları bujinin elektrotlarında birikir ve kıvılcımı zayıflatır. Bu tür kullanımda bujiler, önerilen kilometreye ulaşmadan da performans kaybedebilir. Ara sıra motoru tam çalışma sıcaklığına getiren daha uzun bir sürüş yapmak, birikintilerin yanmasına yardımcı olur.

Turbolu motorlarda bujiler

Turbolu benzinli motorlarda silindir içi basınçlar ve sıcaklıklar daha yüksektir. Bu motorlarda bujiler daha fazla zorlanır ve üreticiler genellikle özel ısı değerine sahip bujiler öngörür. Motor yazılımında güç artırma (chip tuning) yapılmış araçlarda ise bujilerin daha soğuk tipte seçilmesi ve daha sık değiştirilmesi gerekebilir. Bu tür değişiklikler yapılmış bir araçta buji seçimi mutlaka deneyimli bir servisle birlikte yapılmalıdır.

Kısaca

Buji değişim aralığı bujinin türüne bağlıdır: Nikel bujiler genellikle 20.000-40.000 km, platin ve iridyum bujiler 60.000-100.000 km ve üzerinde değiştirilir. Kesin aralık bakım kitapçığında yazar ve LPG'li araçlarda daha sık değişim gerekebilir. Tekleme, zor çalışma ve yakıt artışı gibi belirtilerde bujileri kontrol ettir; değişimde doğru tip, tırnak aralığı ve sıkma torkuna dikkat et.