İhbar Tazminatı Ne Zaman Ödenir? Bildirim Süreleri ve Hesaplama

İşten çıkarıldığında ya da istifa ettiğinde sık duyulan iki kavram vardır: kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı. İkisi farklı amaçlara hizmet eder. İhbar tazminatı, iş sözleşmesini sona erdiren tarafın karşı tarafa önceden haber vermemesinin bedelidir. Bu rehber, ihbar tazminatının ne zaman ve ne kadar ödeneceğini anlatıyor.

Bildirim süreleri

İş Kanunu'nun 17. maddesine göre belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce karşı tarafa bildirimde bulunulması gerekir. Bildirim süreleri işçinin o işyerindeki çalışma süresine göre belirlenir:

Bu süreler asgari sürelerdir; iş sözleşmeleriyle artırılabilir.

İhbar tazminatı ne zaman doğar?

Sözleşmeyi fesheden taraf bu süreye uymazsa, karşı tarafa bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödemek zorundadır. Yani:

• İşveren seni bildirim süresi vermeden işten çıkarırsa, ihbar tazminatını işveren öder.
• Sen bildirim süresine uymadan istifa edersen, ihbar tazminatını sen işverene ödemekle yükümlü olabilirsin.

Haklı nedenle yapılan fesihlerde (örneğin işçinin ağır kusuru veya işverenin ücreti ödememesi gibi) bildirim süresine uyma zorunluluğu yoktur ve ihbar tazminatı doğmaz.

İhbar tazminatı ne zaman ödenir?

İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek iş sözleşmesini hemen feshedebilir. Bu durumda ihbar tazminatı fesihle birlikte ödenir. Bildirim süresi verilmeden yapılan fesihlerde de ihbar tazminatı, iş sözleşmesinin sona ermesiyle muaccel olur; yani fesih anında ödenmesi gerekir.

Bildirim süresine uyularak yapılan fesihlerde ise ihbar tazminatı söz konusu olmaz; çalışan bildirim süresi boyunca çalışmaya devam eder ve normal maaşını alır.

İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?

İhbar tazminatı, işçinin giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş ücrete, çıplak ücretin yanında düzenli ödenen yemek, yol, ikramiye gibi para ve parayla ölçülebilen menfaatler de dahil edilir.

Basit bir örnek: 4 yıldır çalışan ve günlük giydirilmiş brüt ücreti belirli bir tutar olan bir işçinin bildirim süresi 8 haftadır (56 gün). İhbar tazminatı, bu 56 günlük ücret tutarı kadardır. İhbar tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; SGK primi kesilmez.

Kıdem tazminatından farkı

Kıdem tazminatının ödeme süresi ve faiz kuralları için kıdem tazminatı ne zaman ödenir yazımıza bakabilirsin.

Ödenmezse ne yapmalısın?

Fesih anında ihbar tazminatı ödenmediyse işverene yazılı olarak başvur. Sonuç alamazsan, işçilik alacaklarına ilişkin davalardan önce zorunlu olan arabuluculuk yoluna başvurman gerekir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. Bu süreçlerde zamanaşımı süresine dikkat etmek önemlidir.

İşten ayrılırken diğer alacaklar

İşten ayrılırken ihbar tazminatının yanında son ayın maaşı, kullanılmamış yıllık izin ücretleri ve varsa fazla mesai alacakları da ödenmelidir. Kullanılmayan izinlerin nasıl hesaplandığı için yıllık izin ücreti ne zaman ödenir, maaşın yasal ödeme süresi için maaş en geç ne zaman ödenmeli yazılarımıza göz at. İşsizlik maaşı başvurusu ise işsizlik maaşı ne zaman yatar rehberimizde.

Belirli süreli sözleşmelerde durum

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmelerine özgüdür. Belirli süreli (örneğin bir yıllık veya proje süresince) yapılan iş sözleşmeleri sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erdiği için kural olarak bildirim süresi ve ihbar tazminatı söz konusu olmaz. Ancak belirli süreli sözleşme süresi dolmadan haklı bir neden olmaksızın feshedilirse, kalan süreye ilişkin farklı tazminat talepleri gündeme gelebilir. Sözleşmenin türü, işçinin hakları açısından belirleyicidir ve objektif bir neden olmadan art arda yapılan belirli süreli sözleşmeler, belirsiz süreli sözleşme olarak kabul edilebilir.

İşverenin ihbar süresi içinde çalıştırması

İşveren bildirim süresini kullanarak işçiyi bu süre boyunca çalıştırmaya devam edebilir. Bu dönemde işçi normal ücretini alır ve ihbar tazminatı ödenmez. Ancak bildirim süresi içinde ücretin düşürülmesi veya çalışma koşullarının ağırlaştırılması mümkün değildir. Bildirim süresinde işçinin ağır kusuruna dayanan haklı bir fesih nedeni ortaya çıkarsa, işveren sözleşmeyi bildirim süresini beklemeden feshedebilir.

Kısaca

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesi kanuni bildirim süresine uyulmadan feshedildiğinde doğar ve fesihle birlikte ödenir. Bildirim süresi, çalışma süresine göre 2, 4, 6 veya 8 haftadır ve tazminat giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirebilir; bildirim süresine uymadan istifa eden işçi ise işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir.