Yıllık İzin Ücreti Ne Zaman Ödenir? Peşin Ödeme Kuralı ve Kullanılmayan İzinler

Yıllık ücretli izin, çalışanların dinlenme hakkını güvence altına alan ve feragat edilemeyen bir haktır. Bu hakkın bir de parasal yönü vardır: İzinde geçen günlerin ücretinin ne zaman ödeneceği ve kullanılmayan izinlerin işten ayrılırken ne olacağı. İş Kanunu bu konuda net kurallar koyar.

Yıllık izin ücreti ne zaman ödenir?

İş Kanunu'nun 57. maddesine göre işveren, yıllık ücretli iznini kullanan işçiye izin dönemine ilişkin ücretini, izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.

Uygulamada pek çok işyerinde izin ücreti, izin dönemi normal maaş günü içinde kalıyorsa maaşla birlikte ödenir. Ancak kanunun öngördüğü kural, izin ücretinin izne çıkmadan önce ödenmesidir. Özellikle uzun bir izne çıkacaksan ve maaş günü izin dönemine denk geliyorsa, izin ücretinin peşin ödenmesini talep etme hakkın vardır.

İzin süreleri

İşçinin yıllık izin süresi, işyerindeki hizmet süresine göre belirlenir:

18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere verilecek yıllık izin süresi 20 günden az olamaz. Yıllık izin hakkı, işyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olmakla doğar. Bu süreler asgari sürelerdir; iş veya toplu iş sözleşmeleriyle artırılabilir.

İzin ücreti nasıl hesaplanır?

Yıllık izin ücreti, izin süresine düşen normal ücret üzerinden hesaplanır. Aylık ücretle çalışanlar için bu, izin günlerinde de normal maaşın tam olarak ödenmesi anlamına gelir. Prim, komisyon gibi değişken ödemeleri olan çalışanlarda hesaplama daha karmaşık olabilir ve kanunda belirtilen esaslara göre yapılır.

İzinler bölünebilir mi?

Yıllık izin kural olarak işveren tarafından bölünemez. Ancak tarafların anlaşmasıyla, bir bölümü 10 günden aşağı olmamak üzere en fazla üçe bölünebilir. İznin hangi tarihte kullanılacağı ise işyerinin iş akışı göz önünde bulundurularak belirlenir.

İşten ayrılırken kullanılmayan izinler

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ödeme, istifa veya işten çıkarılma fark etmeksizin yapılır.

İşten ayrılırken ödenmesi gereken diğer alacaklar için kıdem tazminatı ne zaman ödenir ve ihbar tazminatı ne zaman ödenir yazılarımıza bakabilirsin.

İzin kullandırılmıyorsa

Yıllık izin, işçinin dinlenmesi için tanınmış bir haktır ve ücret ödenerek izin kullandırılmaması kural olarak mümkün değildir. Çalışma süresi devam ederken izinlerin "paraya çevrilmesi" kanuna uygun değildir; kullanılmayan izinlerin ücrete dönüşmesi yalnızca iş sözleşmesi sona erdiğinde söz konusudur. İşverenin izin kullandırmaması hâlinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na başvurulabilir.

İzin kayıtlarını takip et

İşveren, yıllık izin kayıtlarını tutmakla yükümlüdür. Sen de kullandığın izinlerin tarihlerini ve gün sayılarını kendi kayıtlarında tutmalısın. İşten ayrılırken kalan izin günü konusunda anlaşmazlık çıkarsa bu kayıtlar önemli bir delil olur. Maaş ödemelerinin yasal süreleri için maaş en geç ne zaman ödenmeli yazımıza göz atabilirsin.

Deneme süresi ve kısmi süreli çalışanlar

Yıllık izin hakkının doğması için gereken bir yıllık süreye deneme süresi de dahildir. Yani işe başladığın günden itibaren bir yılı doldurduğunda ilk yıllık izin hakkını kazanırsın. Kısmi süreli (part-time) çalışanlar da tam süreli çalışanlarla aynı yıllık izin günlerine hak kazanır; izin ücretleri ise kendi çalışma sürelerine göre hesaplanır. Bu konuda ayrımcı uygulamalar yasaktır.

Yol izni

Yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olan işçilere, talep etmeleri ve bunu belgelemeleri koşuluyla gidiş ve dönüşte yolda geçecek süreleri karşılamak üzere toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi gerekir. Bu izin ücretsizdir ancak kullanım hakkı kanunla güvence altındadır. Memleketinde izin geçirecek çalışanların bu hakkı bilmesi, izin planlamasında esneklik sağlar.

İzinde çalışma yasağı

Yıllık ücretli iznini kullanan işçi, izin süresi içinde ücret karşılığı başka bir işte çalışamaz. Bu kuralın ihlali hâlinde, izin süresince ödenen ücretin geri istenmesi mümkündür. Kural, iznin gerçek amacı olan dinlenmenin sağlanmasına yöneliktir.

Kısaca

Yıllık izin ücreti, İş Kanunu'na göre işçi izne başlamadan önce peşin veya avans olarak ödenir. İzin süresi hizmet süresine göre en az 14, 20 veya 26 gündür. Çalışırken izinler paraya çevrilemez; ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izinlerin ücreti, son ücret üzerinden işçiye ödenir.