Motor Yağı 5W-30 ve 5W-40 Farkı Nedir? Viskozite Kodları Nasıl Okunur?

Bir servise ya da markete motor yağı almaya gittiğinde raflarda 5W-30, 5W-40, 10W-40, 0W-20 gibi farklı kodlar görürsün. Bu kodlar yağın viskozitesini, yani akışkanlığını tanımlar. Yanlış viskozitede yağ kullanmak motorun korunmasını zayıflatabilir. Bu rehberde viskozite kodlarının ne anlama geldiğini, 5W-30 ile 5W-40 arasındaki farkı ve aracına uygun yağı nasıl seçeceğini anlatıyoruz.

Viskozite nedir?

Viskozite, bir sıvının akmaya karşı gösterdiği dirençtir. Bal yüksek viskoziteli, su ise düşük viskoziteli bir sıvıdır. Motor yağının viskozitesi sıcaklıkla değişir: Soğukta kalınlaşır, ısındıkça incelir. İyi bir motor yağının hem soğuk çalıştırmada hızla akması hem de sıcak motorda yeterli kalınlıkta kalarak parçaları koruması gerekir.

5W-30 kodu nasıl okunur?

Çok dereceli motor yağlarının kodu iki bölümden oluşur:

• W'den önceki rakam ne kadar düşükse, yağ soğukta o kadar kolay akar. 0W yağ, 5W yağdan; 5W yağ da 10W yağdan soğukta daha akıcıdır.
• İkinci rakam ne kadar yüksekse, yağ sıcak motorda o kadar kalın kalır. 40, 30'dan; 30 da 20'den daha kalındır.

5W-30 ile 5W-40 arasındaki fark

İki yağın da ilk bölümü 5W olduğu için soğuk çalıştırmada benzer şekilde akarlar. Fark, motor ısındığında ortaya çıkar:

Bu tablo genel bir eğilimi gösterir. Bir yağın diğerinden "daha iyi" olduğu anlamına gelmez. Hangi yağın uygun olduğunu motorun tasarımı belirler. Modern motorlar genellikle belirli bir viskozite aralığına göre tasarlanır ve dar yağ kanallarına sahip olabilir.

Doğru yağı nasıl seçersin?

1. Kullanım kılavuzu

Aracının kullanım kılavuzunda üreticinin önerdiği viskozite ve kalite standardı yazar. Bazı kılavuzlarda farklı iklim koşulları için birden fazla viskozite seçeneği verilir.

2. Kalite standartları

Viskozite tek başına yeterli değildir. Yağın ambalajında şu tür standartlar da yer alır:

• ACEA sınıfları (ör. A3/B4, C2, C3): Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği'nin belirlediği performans sınıfları.
• API sınıfları (ör. SP, SN): Amerikan Petrol Enstitüsü'nün sınıflandırması.

3. Üretici onayları

Birçok otomobil üreticisinin kendi motor yağı onay kodları vardır. Kullanım kılavuzunda böyle bir onay kodu yazıyorsa, alacağın yağın ambalajında da aynı onay kodunun bulunması gerekir. Özellikle partikül filtreli dizel motorlarda ve uzun değişim aralıklı araçlarda bu onaylar büyük önem taşır.

Yanlış viskozite kullanılırsa ne olur?

• Önerilenden daha ince yağ: Yüksek sıcaklık ve yük altında yağ filmi yetersiz kalabilir ve aşınma riski artabilir.
• Önerilenden daha kalın yağ: Soğuk çalıştırmada yağ geç dolaşabilir, yakıt tüketimi artabilir ve bazı motorlarda hidrolik ayar sistemleri düzgün çalışmayabilir.
• Onaysız yağ: Garanti kapsamında sorun yaşanabilir ve motorun ömrü olumsuz etkilenebilir.

Yağ değişim aralığı

Yağ değişim aralığı, aracın üreticisi tarafından kilometre ve zaman cinsinden belirlenir. Hangisi önce dolarsa o esas alınır. Kısa mesafeli şehir içi kullanım, yoğun trafik, tozlu yollar ve çekme işlemleri "ağır kullanım" sayılabilir ve daha sık değişim gerektirebilir.

Yağ değişimleri arasında motor yağı seviyesini de düzenli olarak kontrol etmelisin. Yağ seviyesinin düşmesi veya yağ basıncı sorunu durumunda gösterge panelinde uyarı lambası yanar. Bu durumda ne yapman gerektiğini yağ lambası yandı rehberimizde anlattık.

Yağ seviyesini kontrol etme

1. Aracı düz bir zeminde park et ve motoru kapat.
2. Motorun birkaç dakika beklemesine izin ver, böylece yağ karterde toplanır.
3. Yağ çubuğunu çıkar, temiz bir bezle sil ve tekrar sonuna kadar yerine tak.
4. Çubuğu yeniden çıkar ve yağ seviyesinin minimum ve maksimum işaretleri arasında olup olmadığına bak.
5. Seviye düşükse aynı özellikte yağdan az miktarda ekle ve tekrar kontrol et.

Sentetik, yarı sentetik ve mineral yağ

Motor yağları baz yağlarına göre de sınıflandırılır. Mineral yağlar ham petrolün rafine edilmesiyle elde edilir ve genellikle eski motorlarda kullanılır. Yarı sentetik yağlar mineral ve sentetik baz yağların karışımıdır. Tam sentetik yağlar ise daha kararlı moleküler yapıları sayesinde yüksek sıcaklıkta daha iyi koruma ve daha uzun değişim aralıkları sunabilir. Modern motorların büyük bölümü tam sentetik yağlarla çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Yine de seçim yaparken baz yağ türünden çok, üreticinin istediği standart ve onaylara uyum belirleyicidir. Kalite sınıflandırmaları hakkında genel bilgiye API'nin resmi sitesinden ulaşabilirsin.

Kısaca

5W-30 ve 5W-40 yağlar soğuk çalıştırmada benzer akışkanlıktadır. 5W-40, sıcak motorda 5W-30'dan daha kalın kalır. Hangi yağın kullanılacağını aracın üreticisi belirler. Kullanım kılavuzundaki viskozite, ACEA veya API sınıfı ve varsa üretici onay kodu, yağ seçiminde temel referanstır.