Geçici Vergi Ne Zaman Ödenir? Dönemler, Beyan Tarihleri ve Mahsup

Geçici vergi, ticari kazanç ve serbest meslek kazancı elde eden gelir vergisi mükelleflerinin ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, yıl içinde elde ettikleri kazanç üzerinden peşin ödedikleri vergidir. Yıl sonunda verilen yıllık beyannamede bu ödemeler hesaplanan vergiden düşülür. Yani geçici vergi, yıllık verginin yıl içine yayılmış bir ön ödemesidir.

Kimler geçici vergi öder?

• Ticari kazanç elde eden şahıs işletmeleri (basit usul hariç)
• Serbest meslek kazancı elde edenler
• Kurumlar vergisi mükellefi şirketler

Yalnızca ücret veya kira geliri olanlar geçici vergi ödemez.

Geçici vergi dönemleri ve tarihleri

Takvim yılı üç aylık dönemlere ayrılır ve her dönem için beyan ve ödeme, dönemi izleyen ikinci ayın 17'si akşamına kadar yapılır.

Dördüncü dönem için geçici vergi beyannamesi verilmez; bu dönemin kazancı doğrudan yıllık beyannamede vergilendirilir. Son gün hafta sonu veya resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününe uzar.

Geçici vergi nasıl hesaplanır?

Geçici vergi, yılbaşından itibaren kümülatif olarak hesaplanır. Örneğin ikinci dönem beyannamesinde ocak-haziran arasındaki toplam kazanç esas alınır, bu kazanç üzerinden hesaplanan vergiden birinci dönemde ödenen geçici vergi düşülür ve kalan tutar ödenir.

• Gelir vergisi mükelleflerinde dönem kazancına gelir vergisi tarifesinin ilk dilim oranı uygulanır.
• Kurumlar vergisi mükelleflerinde ise yürürlükteki kurumlar vergisi oranı uygulanır.

Oranlar mevzuatla değişebileceği için hesaplamada güncel oranların kullanılması gerekir.

Ödeme nasıl yapılır?

Geçici vergi beyannamesi elektronik ortamda verilir. Tahakkuk eden vergi İnternet Vergi Dairesi, Dijital Vergi Dairesi, anlaşmalı bankaların internet ve mobil şubeleri veya banka şubeleri üzerinden ödenir.

Yıl sonunda mahsup ve iade

Yıl içinde ödediğin geçici vergiler, yıllık beyannamede hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden düşülür.

• Ödenen geçici vergi yıllık vergiden az ise aradaki fark yıllık beyanname ile ödenir.
• Ödenen geçici vergi yıllık vergiden fazla ise fazla kısım, başka vergi borçlarına mahsup edilebilir veya belirli belgelerle iade talep edilebilir.

Yıllık beyanname takvimi için gelir vergisi beyannamesi ne zaman verilir yazımıza bakabilirsin.

Eksik beyan cezası

Geçici vergi beyanında kazancın kasıtlı veya ihmalden dolayı eksik beyan edilmesi, belirli sınırları aşıyorsa yıl sonunda vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle sonuçlanabilir. Mevzuat, geçici vergi dönemlerinde belirli bir orana kadar sapmayı tolere eder; bu sınırın ayrıntıları için mali müşavirinle görüşmelisin.

Gecikme hâlinde

Diğer beyan tarihleriyle birlikte düşün

Geçici vergi tarihleri (17'si), KDV beyan tarihleriyle (28'i) aynı aylara denk gelir. Mayıs, ağustos ve kasım aylarında işletmelerin vergi yükü bu yüzden artar. Nakit akışını bu aylara göre planlamak önemlidir. KDV takvimi için KDV beyannamesi ne zaman verilir, işveren yükümlülükleri için SGK primi ne zaman ödenir yazılarımıza bakabilirsin.

Zarar ettiğin dönemde ne olur?

Bir geçici vergi döneminde kazanç yerine zarar oluşmuşsa o dönem için ödenecek geçici vergi çıkmaz, ancak beyanname yine de verilmelidir. Yılın ilk dönemlerinde kâr edip sonraki dönemlerde zarar ettiysen, kümülatif hesaplama sayesinde sonraki beyannamelerde ödenecek vergi azalır veya sıfırlanır. Yıl sonunda toplam kazancın düşük çıkması durumunda, yıl içinde fazla ödenen geçici vergi yıllık beyannamede mahsup veya iade konusu olur.

Yeni işe başlayanlar

Yıl ortasında faaliyete başlayan bir işletme, faaliyete başladığı dönemden itibaren geçici vergi yükümlüsü olur. İlk beyanname, işe başlanılan ayın içinde bulunduğu dönem için verilir. Yeni işletmelerde muhasebe altyapısının ilk dönemden doğru kurulması, geçici vergi beyanlarının sorunsuz yapılmasını sağlar. Vergi dairesine işe başlama bildirimi yapıldığında, mali müşavirin bu yükümlülükleri takvime ekler.

Nakit akışı planlaması

Geçici vergi, kazanç üzerinden peşin ödendiği için tahsil edilmemiş alacakların yoğun olduğu dönemlerde nakit sıkıntısı yaratabilir. Mayıs, ağustos ve kasım aylarında aynı anda KDV ve geçici vergi ödemesi yapılacağını bilmek, bu aylar için önceden kaynak ayırmanı kolaylaştırır. Vergi borcunu zamanında ödeyemeyeceğini düşünüyorsan, gecikme zammı yerine vergi dairesinin tecil ve taksitlendirme imkânlarını araştırmak daha az maliyetli olabilir.

Kısaca

Geçici vergi, ticari ve serbest meslek kazancı elde edenlerle şirketlerin yıl içinde peşin ödediği vergidir. Üç aylık dönemler hâlinde, dönemi izleyen ikinci ayın 17'sine kadar beyan edilip ödenir: ilk dönem 17 Mayıs, ikinci dönem 17 Ağustos, üçüncü dönem 17 Kasım. Dördüncü dönem için beyan verilmez. Ödenen geçici vergiler yıllık beyannamede mahsup edilir.