Ayıplı Ürün İadesi Nasıl Yapılır? 4 Seçimlik Hak ve Adım Adım Süreç

Yeni aldığın telefonun ekranında ölü piksel var, ayakkabının tabanı bir hafta sonra ayrıldı ya da buzdolabı reklamda söylendiği gibi sessiz çalışmıyor. Bu tür durumlarda ürün ayıplı mal sayılır ve kanun sana güçlü haklar tanır. Bu rehberde ayıplı mal kavramını, seçimlik haklarını ve iade sürecini adım adım anlatıyoruz.

Ayıplı mal nedir?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre ayıplı mal; tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmayan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Pratikte şu durumlar ayıplı mal kapsamına girebilir:

• Ürünün bozuk, kırık veya çalışmaz durumda olması
• Ambalajında, etiketinde, tanıtım veya reklamında belirtilen özellikleri taşımaması
• Satıcının bildirdiği özelliklere uygun olmaması
• Benzer ürünlerden beklenen kullanım amacını karşılamaması
• Kullanım kılavuzundaki hatalar nedeniyle ürünün doğru kullanılamaması
• Eksik parça veya aksesuarla teslim edilmesi

Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsin.

Dört seçimlik hakkın

Ürün ayıplıysa aşağıdaki haklardan birini seçebilirsin. Seçim hakkı sana aittir, satıcıya değil.

Satıcı, seçtiğin hakkı yerine getirmekle yükümlüdür. Ancak seçtiğin hakkın yerine getirilmesi satıcı için orantısız güçlükler doğuracaksa, satıcı bunu gerekçelendirerek başka bir hakkı önerebilir. Bu durumda değerlendirme; malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun oluşturup oluşturmayacağı gibi kriterlere göre yapılır.

Adım adım ayıplı ürün iadesi

1. Ayıbı belgele

• Ürünün fotoğrafını ve gerekiyorsa videosunu çek.
• Faturayı, fişi, sipariş onayını ve kargo belgelerini sakla.
• Satıcıyla yaptığın yazışmaları (e-posta, mesaj, müşteri hizmetleri kayıtları) kaydet.

2. Satıcıya yazılı başvur

Satıcıya, ürünün ayıplı olduğunu ve hangi seçimlik hakkı kullanmak istediğini açıkça belirten yazılı bir başvuru yap. Başvuruyu:

• Mağazaya elden teslim edip bir kopyasına alındı imzası alarak,
• İadeli taahhütlü posta ile,
• Noter aracılığıyla,
• Satıcının KEP adresi varsa KEP ile,
• Online alışverişlerde satıcının yazılı başvuru kanalları üzerinden

yapabilirsin. Hazır bir şablon için tüketici şikâyet dilekçesi örneği yazımızdan yararlanabilirsin.

3. Satıcının yanıtını bekle

Satıcı talebini kabul ederse seçtiğin hak yerine getirilir. İade seçtiysen ödediğin bedel sana geri ödenir. Değişim veya onarım seçtiysen süreç yasal süreler içinde tamamlanmalıdır.

4. Kabul edilmezse

Satıcı talebini reddeder veya yanıt vermezse, uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilirsin. Süreç için tüketici hakem heyeti başvurusu rehberimize göz atabilirsin.

Kimden talep edebilirsin?

Seçimlik haklarını kural olarak satıcıya karşı kullanırsın. Bazı durumlarda ücretsiz onarım hakkı için üretici veya ithalatçıya da başvurulabilir. Kanun, satıcı, üretici ve ithalatçının bazı durumlarda birlikte sorumlu olabileceğini düzenler.

Zamanaşımı süresi

Kanuna göre ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıksa bile malın tüketiciye tesliminden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Ayıbın satıcı tarafından ağır kusur veya hile ile gizlenmesi hâlinde zamanaşımı hükümleri farklı uygulanabilir.

Ayıplı ürün ile garanti arasındaki fark

Ayıplı mal hükümleri ile garanti hükümleri farklı korumalar sağlar. Garanti süresi içinde ürün arızalandığında tamir süresi ve değişim hakkı gibi ek düzenlemeler devreye girer. Bu konuları garantide tamir süresi ve aynı arıza tekrarlarsa değişim hakkı rehberlerimizde anlattık.

İnternetten alınan ayıplı ürün

İnternetten alınan ürünlerde ayıplı mal hükümlerine ek olarak cayma hakkın da vardır. Yani ürün ayıplı olmasa bile 14 gün içinde gerekçe göstermeden iade edebilirsin. Ayıplı ürünlerde ise seçimlik hakların bu sürenin ötesinde de devam eder. Ayrıntılar için internetten alışverişte cayma hakkı yazımıza göz at.

Tüketici haklarıyla ilgili güncel bilgilere Ticaret Bakanlığı Tüketici Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsin.

Kısaca

Ayıplı ürün aldığında iade, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilirsin. Seçim hakkı sana aittir. Ayıbı belgele, satıcıya yazılı başvur ve talebini açıkça belirt. Satıcı kabul etmezse tüketici hakem heyetine veya mahkemeye başvurabilirsin. Zamanaşımı süresi teslimden itibaren iki yıldır.