Kapıdan Satışta Cayma Hakkı: İş Yeri Dışında Yapılan Satışlarda 14 Gün

Kapını çalan bir satıcıdan su arıtma cihazı, "ücretsiz sağlık taraması" sonrası bir yatak, bir otel toplantısında tencere seti ya da fuarda bir masaj koltuğu... Bu tür satışlarda tüketiciler çoğu zaman hazırlıksız yakalanır ve satıcının ikna edici sunumu karşısında düşünmeye fırsat bulmadan karar verir. Kanun koyucu bu riski bildiği için iş yeri dışında kurulan sözleşmelerde tüketiciye güçlü haklar tanır.

İş yeri dışında kurulan sözleşme nedir?

Satıcının sürekli olarak faaliyet gösterdiği iş yeri dışında, tüketicinin satıcıyla fiziksel olarak aynı anda bulunduğu yerlerde kurulan sözleşmelerdir. Örnekler:

• Kapıdan satışlar (ev veya iş yerine gelen satıcılar)
• Ev toplantılarında yapılan satışlar
• Otel, restoran veya salon gibi yerlerde düzenlenen tanıtım toplantıları
• Fuar ve sergilerdeki satışlar (satıcının geçici satış noktaları)
• Tüketicinin iş yeri dışında ikna edilip satıcının iş yerine götürülerek yapılan satışlar
• Satıcının düzenlediği gezi veya tur sırasında yapılan satışlar

14 gün cayma hakkı

Tüketici, iş yeri dışında kurduğu sözleşmeden 14 gün içinde:

• Hiçbir gerekçe göstermeden,
• Cezai şart ödemeden

cayma hakkına sahiptir. Cayma süresi:

• Mal satışında malın tüketiciye teslim edildiği günden,
• Hizmet sözleşmelerinde sözleşmenin kurulduğu günden

itibaren başlar.

En önemli kural: Cayma süresinde ödeme alınamaz

İş yeri dışında kurulan sözleşmelerde, cayma hakkı süresi içinde tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapması veya tüketiciyi borç altına sokan herhangi bir belge (senet, kredi sözleşmesi gibi) vermesi istenemez. Bu kural, kapıdan satışlarda tüketiciyi baskı altında para ödemeye zorlamanın önüne geçmek için getirilmiştir.

Bilgilendirme yükümlülüğü

Satıcı, sözleşme kurulmadan önce tüketiciyi cayma hakkı dahil olmak üzere mevzuatta belirtilen konularda yazılı olarak bilgilendirmek ve sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır. Cayma hakkı konusunda bilgilendirme yapılmadıysa tüketici 14 günlük süreyle bağlı kalmaz; ancak bu durumda da cayma hakkı, mevzuatta belirtilen azami süre sonunda sona erer.

Cayma hakkı nasıl kullanılır?

1. Süreyi hesapla: Malın teslim tarihinden itibaren 14 gün.
2. Bildirim yap: Cayma kararını süre içinde satıcıya yazılı olarak bildir. Satıcının verdiği cayma formunu kullanabilir veya iadeli taahhütlü posta, e-posta ya da noter aracılığıyla bildirimde bulunabilirsin.
3. Malı iade et: Cayma bildiriminden sonra malı satıcıya iade et. Malın iadesi için mevzuatta belirtilen süreye uy.
4. Bedelin iadesini talep et: Ödeme yaptıysan satıcı bu bedeli mevzuatta belirtilen süre içinde iade etmekle yükümlüdür.

Cayma hakkının istisnaları

Bazı mal ve hizmetlerde cayma hakkı kullanılamaz. Örneğin tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel olarak hazırlanan ürünler, çabuk bozulabilen ürünler veya ambalajı açılan hijyen ürünleri gibi istisnalar bulunur. İstisnaların genel çerçevesini cayma hakkı olmayan ürünler yazımızda anlattık.

Kredi ile bağlantılı satışlar

Kapıdan satış veya otel toplantısında ürün bir tüketici kredisi ile birlikte satıldıysa ve cayma hakkını kullandıysan, mevzuat kredi sözleşmesinin de sona ermesini öngörebilir. Bu tür durumlarda bankaya da yazılı bildirim yapman faydalı olur. Kredinin erken kapatılmasıyla ilgili genel kurallar için tüketici kredisi erken kapama yazımıza bakabilirsin.

İnternetten alışverişle farkı

İnternetten ve telefonla yapılan alışverişler mesafeli sözleşme kapsamındadır ve onlarda da 14 günlük cayma hakkı bulunur; ancak kurallar bazı noktalarda farklıdır. Bu konuyu internetten alışverişte cayma hakkı yazımızda ele aldık.

Satıcı iade etmezse

Satıcı cayma hakkını tanımıyor veya bedeli iade etmiyorsa parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine veya arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine başvurabilirsin. Ayrıca mevzuata aykırı uygulamaları Ticaret Bakanlığı'na bildirmek de mümkündür.

Sağlık ürünü vaatlerine dikkat

Kapıdan ve otel toplantılarında yapılan satışlarda sık karşılaşılan bir yöntem, ürünün çeşitli hastalıkları iyileştirdiği veya önlediği iddiasıyla satılmasıdır. Yatak, su arıtma cihazı, masaj aleti veya gıda takviyesi gibi ürünlerde yapılan bu tür sağlık iddiaları, bilimsel dayanağı yoksa aldatıcı ticari uygulama olarak değerlendirilebilir. Bu tür bir satışla karşılaştıysan cayma hakkını kullanmanın yanında durumu Ticaret Bakanlığı'na bildirebilirsin. Yaşlı aile bireylerinin bu tür satışlara karşı daha savunmasız olabileceğini göz önünde bulundurarak onları bu konuda bilgilendirmek önemlidir.

Kısaca

Kapıdan, ev toplantılarında, otel ve fuar gibi iş yeri dışındaki yerlerde kurulan sözleşmelerde tüketici, 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayma hakkına sahiptir. Cayma süresi içinde tüketiciden ödeme alınamaz ve borç altına sokan belge imzalatılamaz. Cayma kararını süre içinde yazılı ve ispatlanabilir bir yöntemle bildir, malı iade et ve ödeme yaptıysan bedelin iadesini talep et.